Jakie korzyści...

 Jakie korzyści społeczne, edukacyjne i wychowawcze przynosi popularyzacja szachów w Polsce?

Szachownice coraz częściej pojawiają się w telewizyjnych reklamach i filmach, przedstawiane jako miły sposób spędzania wolnego czasu lub aktywność wymagająca jasności umysłu, co ma zapewnić specyfik X zapobiegający bólom głowy.

Natura szachów uprawnia jednak do przywołania dużo głębszych konkluzji: szachy
są ważnym narzędziem edukacyjnym i wychowawczym.  Skupiając czas i uwagę młodych ludzi oraz gromadząc ich wokół pewnej idei, szachy pomagają w zapobieganiu patologiom społecznym takim jako wandalizm, alkoholizm czy samobójstwa.  Potwierdzają to wieloletnie doświadczenia Fundacji związane z propagowaniem szachów w Polsce - nie mamy ani jednego niepowodzenia wychowawczego.  Więcej nawet - szachy pomagają w osiąganiu sukcesu w życiu.  Mamy przykłady szachistów, wychowanków z bardzo biednych rodzin (wobec których dzieci z „Opowieści Wigilijnych" Charlesa Dickensa jawią się jako stosunkowo zamożne), którzy z powodzeniem radzą sobie na wyższych uczelniach, kończą słynne uczelnie np. Oxford.  Szachy umożliwiają wyłuskanie
i rozwijanie talentów już w wieku przedszkolnym.  Kraj, w którym giną talenty nie może liczyć na wysoką pozycję w świecie.

Szachy pomagają w wychowaniu ludzi rozważnych i aktywnych - aktorów własnych działań, a nie pasywnych konsumentów kultury masowej.

Pokazaniu społecznych, edukacyjnych i wychowawczych korzyści z upowszechniania szachów wśród dzieci i młodzieży poświęcono w ostatnich 15 latach wiele badań oraz rozpraw, których nie sposób tu omówić.  Z tych względów ograniczymy się do:

1)      wymienienia artykułu znanego propagatora szachów Jima Celone - absolwenta Uniwersytetu Yale, profesora statystyki i  wybitnego trenera kanadyjskiego - omawiający wyniki badań, na temat zawarty w tytule tego załącznika, na próbie 3000 dzieci w 100 publicznych szkołach w Nowym Jorku w latach 1986 - 1990 oraz zawierający opis literatury tematu: http://www.edutechchess.com/whychess.html;

2)      odesłania do wywiadu z Alexandrem Mundellem - Profesorem Columbia University, noblistą z ekonomii w roku 1999, twórcą  teoretycznych podstaw wspólnej waluty euro.  Profesor uczestniczył w programie Jima Celone wprowadzania szachów do szkół kanadyjskich, co zaowocowało lepszymi wynikami młodzieży kanadyjskiej od amerykańskiej w międzynarodowych egzaminach z matematyki.  Nauczył własne dzieci grania w szachy, krzewi wiedzę o edukacyjnych i wychowawczych walorach szachów: http://www.chessbase.com/newsdetail.asp?newsid=5089 ;

3)      odesłania do wywiadu z wybitnym ekonomistą, angażującym się na rzecz upowszechniania szachów - Profesorem Harvard University - Kennethem Rogoffem - arcymistrzem szachowym, wicemistrzem świata w szachach, wybitnym specjalistą
z dziedziny finansów międzynarodowych: http://www.chessbase.com/newsdetail.asp?newsid=5192 . W niedawnym wywiadzie (http://www.pbs.org/now/shows/511/transcript.html ), wyśmiewając sposób przezwyciężania kryzysu przez administrację Baracka Obamy za pomocą „zrzucania pieniędzy z helikopterów" i ich drukowania („drukarze wytwórni pieniędzy USA mają sine twarze z przemęczenia i niewyspania"), powiedział, że wychodzenie z kryzysu musi być bolesne i przypomina końcówkę szachową z jednym, jedynym rozwiązaniem;

4)      przedstawienia spostrzeżeń i zamiarów Fundacji.  Długoletnie doświadczenia Fundacji i badania jej pedagogów i ekonomistów pokazują, że:

§         szachy wyrabiają ducha sportowej walki, opartej o reguły fair-play, podnoszą morale, pobudzają inicjatywę, uczą logicznego myślenia i rozwijają wyobraźnię;

§         popularyzacja szachów w Polsce jest ważną misją, ponieważ szachy stanowią odpowiedź na bolączki tradycyjnego systemu edukacji, które prof. J. Kozielecki określa mianem syndromu NiL = Nuda i Lęk;

§         w Polsce jest pewna luka edukacyjna, którą chcielibyśmy wypełnić.  Z  jednej strony wyznaczają ją rosnące wymagania środowiska zewnętrznego, tj. procesy globalizacji, natężenie konkurencji i szalony postęp technologiczny, a z drugiej niedostatki klasycznego systemu edukacji, czego przejawem jest wysoki poziom tzw. „analfabetyzmu funkcjonalnego" w Polsce;

§         szachy są efektywnym sposobem nauki rozwiązywania problemów.  Przyswojenie umiejętności rozwiązywania problemów jest ważniejsze od nauczenia się określonego rozwiązania, zwłaszcza w otoczeniu o dużej złożoności i wysokiej zmienności.  Chcemy dać dzieciom wędkę, a nie rybę, wyposażyć je w spektrum uniwersalnych umiejętności, by mogły stawić czoła wyzwaniom, których oblicze trudno jest teraz zobaczyć, lecz których puls jest już wyczuwalny.  Czy, gdy porwane nurtem przemian, dzisiejsze dogmaty jutro staną się przebrzmiałymi frazesami, jako społeczeństwu uda nam się stawić czoła nowym wyzwaniom, nowym kontekstom?;

§         propagowanie szachów w Polsce, którego Fundacja jest inicjatorem, jest działaniem nowatorskim, innowacyjnym, ważnym elementem przystosowania polskiej edukacji do specyficznych, niespotykanych dotychczas w takiej skali wymagań „gospodarki wiedzy";

§         działania podjęte dzisiaj w dziedzinie edukacji w Polsce, w przyszłości zadecydują o konkurencyjności polskich przedsiębiorstw na arenie międzynarodowej.  Byłoby dla nas wielkim zaszczytem posiadać, jako Sponsora drużyny arcymistrzów, Firmę o tak bogatym dorobku osiągnięć, kultywujących najlepsze tradycje przedsiębiorczości - przejawu ludzkiej innowacyjności, wyobraźni, wiedzy i hartu ducha oraz zwykłej mądrości.

 

Opracowali:

Jan Macieja
Tomasz Polak